Τα Γένη των Ανθρώπων

(Πηγή: wikipedia. Αναδημοσίευση από: https://www.olympia.gr)

Τα Γένη των Ανθρώπων είναι τα στάδια της ανθρώπινης ύπαρξης στη Γη σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία και την μετέπειτα ρωμαϊκή ερμηνεία της. Τόσο ο Ησίοδος, όσο και ο Οβίδιος, προσέφεραν απολογισμούς των διαδοχικών Γενεών της ανθρωπότητας, οι οποίες τείνουν να εξελίσσονται από μια αρχέγονη, μακρόχρονη εποχή στην οποία οι άνθρωποι απολάμβαναν μια σχεδόν θεία ύπαρξη στο τρέχον Γένος στο οποίο ανήκει και ο συγγραφέας, στο οποίο οι άνθρωποι ασπάζονται από αμέτρητους πόνους και συμφορές.

Στις δύο αναφορές που επιβιώνουν από την αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη, αυτή η υποβάθμιση της ανθρώπινης κατάστασης με την πάροδο του χρόνου υποδεικνύεται συμβολικά με ονομασίες από μέταλλα με διαδοχικά μικρότερη αξία.

Τα Πέντε Γένη του Ησίοδου

Ο πρώτος διαχρονικός απολογισμός των διαδοχικών Γενεών της ανθρωπότητας προέρχεται από τον Έλληνα ποιητή Ησίοδο (μεταξύ 750 και 650 π.Χ.), στο ποίημά του Έργα και Ημέραι (στίχοι 109-201).

Ο κατάλογός του είναι:

Χρυσό Γένος

Το Χρυσό Γένος ή Εποχή της Αστραίας είναι το μόνο Γένος που εμπίπτει στην κυριαρχία του Κρόνου. Δημιουργημένοι από τους αθάνατους που ζουν στον Όλυμπο, λέγεται ότι αυτοί οι άνθρωποι ζούσαν ανάμεσα στους θεούς και κυκλοφορούσαν ελεύθερα μαζί τους. Η ειρήνη και η αρμονία επικράτησαν κατά τη διάρκεια αυτού του Γένους. Οι άνθρωποι δεν έπρεπε να εργάζονται για την επιβίωσή τους, γιατί η Γη παρείχε τρόφιμα σε αφθονία. Ζούσαν σε πολύ μεγάλη ηλικία αλλά με νεανική εμφάνιση και τελικά πέθαναν ειρηνικά. Τα πνεύματά τους ζουν ως «κηδεμόνες».

Ο Πλάτωνας στον Κρατύλο (397e) αναφέρει το Χρυσό Γένος στο οποίο ανήκαν οι άνθρωποι που ήρθαν πρώτοι. Διευκρινίζει ότι ο Ησίοδος δεν εννοούσε ότι αυτοί οι άνθρωποι ήταν κυριολεκτικά φτιαγμένοι από χρυσό, αλλά ήταν καλοί και ενάρετοι. Περιγράφει αυτούς τους ανθρώπους ως «δαίμονες» πάνω στη γη (δηλαδή αυτοί που γνωρίζουν ή σοφοί) και ως ευεργετικά πνεύματα, τα οποία αποτρέπουν τα δεινά των θνητών.

Αργυρό Γένος

Το Αργυρό και κάθε Γένος που ακολουθεί εμπίπτουν στην κυριαρχία του διαδόχου και του γιου του Κρόνου, Δία. Οι άντρες στο Αργυρό Γένος ζούσαν για εκατό χρόνια υπό την κυριαρχία των μητέρων τους. Ζούσαν μόνο ένα μικρό χρονικό διάστημα ως ενήλικες και εκείνο τον χρόνο τον περνούσαν συγκρουόμενοι μεταξύ τους. Οι άνδρες του Αργυρού Γένους αρνήθηκαν να προσκυνήσουν τους θεούς και ο Δίας τους κατέστρεψε για την ασυδοσία τους, με τον λεγόμενο Κατακλυσμό του Ωγύγου. Μετά το θάνατο, οι άνθρωποι αυτού του Γένους έγιναν «ευλογημένα πνεύματα» του Κάτω Κόσμου.

Χάλκινο Γένος

Οι άνθρωποι του Χάλκινου Γένους ήταν σκληραγωγημένοι και δυνατοί, καθώς ο πόλεμος ήταν ο σκοπός και το πάθος τους. Ο Δίας δημιούργησε αυτούς τους ανθρώπους από την τέφρα. Η πανοπλία τους ήταν σφυρηλατημένη από χαλκό, όπως και τα σπίτια και τα εργαλεία τους. Οι άνδρες αυτού του Γένους αυτοκαταστράφηκαν από τους βίαιους τρόπους τους και δεν άφησαν ονομασμένα πνεύματα. Αντιθέτως, κατοικούν στο «σπίτι του Άδη». Αυτό το Γένος έληξε με τον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, με τον οποίο εξοντώθηκαν όσοι δεν είχαν προηγουμένως αλληλοσκοτωθεί.

Ηρωικό Γένος

Το Ηρωϊκό Γένος ή Γένος των Ηρώων είναι το μόνο Γένος που δεν αντιστοιχεί σε κανένα μέταλλο. Είναι επίσης το μόνο που είναι πιο λαμπρό από το Γένος που διαδέχεται. Σε αυτό το Γένος ανήκαν οι αποκαλούμενοι Ήρωες της μυθολογίας, όπως οι Ήρωες των Ομηρικών Επών, οι Αργοναύτες, ο Θησέας και άλλοι. Αυτό το Γένος των ανθρώπων αφού πέθανε πήγε στα Ηλύσια Πεδία όπου βασιλεύει ο Κρόνος, ή ακόμα και στις Νήσους Μακάρων.

Γένος του Σιδήρου

Ο Ησίοδος όπως και όλοι οι σύγχρονοί του ανήκουν στο Γένος του Σιδήρου. Οι άνθρωποι αυτού του Γένους είναι επίσης σκληραγωγημένοι, αλλά ζουν μια θλιβερή ύπαρξη γεμάτη μόχθο, αγγαρείες και δυστυχία, χωρίς καμία ηθική αρχή. Τα παιδιά εξαπατούν τους γονείς τους, ο αδελφός παλεύει με τον αδελφό και το έθιμο της φιλοξενίας ξεχνιέται. Κατά τη διάρκεια αυτού του Γένους ισχύει το Δίκαιο της Πυγμής, και κακοί άνδρες χρησιμοποιούν ψέματα για να αποκτήσουν καλή φήμη. Οι άνθρωποι δεν αισθάνονται πλέον ντροπή ή αγανάκτηση για κάποιο αδίκημα. Τα μωρά θα γεννηθούν με γκρίζα μαλλιά και οι θεοί θα έχουν εγκαταλείψει εντελώς την ανθρωπότητα: «δεν θα υπάρξει βοήθεια ενάντια στο κακό».

Τα Τέσσερα Γένη του Οβίδιου

Ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος (1ος αιώνας π.Χ. – 1ος αιώνας μ.Χ.) λέει τον παρόμοιο μύθο των Τεσσάρων Γενεών στο βιβλίο 1.89-150 των Μεταμορφώσεων. Ο απολογισμός του είναι παρόμοιος με αυτόν του Ησίοδου, με την εξαίρεση ότι παραλείπει το Ηρωϊκό Γένος. Ο Οβίδιος δίνει έμφαση στη δικαιοσύνη και την ειρήνη που καθόρισαν το Χρυσό Γένος. Προσθέτει ότι σε αυτή την εποχή, οι άνδρες δεν γνώριζαν ακόμη την τέχνη της ναυσιπλοΐας και επομένως δεν εξερευνούσαν τον κόσμο και κανείς δεν γνώριζε κάποια τέχνη με εξαίρεση την πρώιμη γεωργία.

Στο Αργυρό Γένος ο Δίας εισάγει τις Τέσσερις Εποχές και οι άντρες μαθαίνουν συνεπώς την τέχνη της γεωργίας και της αρχιτεκτονικής.

Στο Γένος του Χαλκού, γράφει ο Οβίδιος, οι άνδρες ήταν επιρρεπείς σε πόλεμο, αλλά σέβονταν τα θεία.

Οι μυθολογικές αυτές αναφορές που ήταν πασίγνωστες στους πρώτους ειδωλολατρικούς αιώνες εμφάνισης τού Χριστιανισμού, ήταν προφανέστατα γνωστές και στους αγίους πατέρες, που ζούσαν σε αυτό το περιβάλλον.

Είναι επίσης προφανές ότι κάθε Χριστιανός παρατηρεί κάποιους παραλληλισμούς τής Βιβλικής ιστορίας τής Παλαιάς Διαθήκης, για την πτώση τών πρωτοπλάστων από την παραδείσια ζωή, στην οποία ζούσαν συνομιλώντας με τον Θεό και με πορεία την αφθαρσία. Αυτός ο παραλληλισμός είναι σαφέστατος με το Χρυσό γένος.

Τα αμέσως επόμενα γένη, με τις αναφορές τους σε διαφορές ως προς τα θέματα τής ηλικίας τών ανθρώπων, από τη σημερινή κατάσταση, θύμιζαν στους πρώτους Χριστιανούς (και ως σήμερα σε κάθε Χριστιανό), τις αναφορές τής Παλαιάς Διαθήκης, σε ανθρώπους που ζούσαν εκατοντάδες χρόνια, από την εποχή τού Αδάμ και για πολλούς ακόμα αιώνες. Και φυσικά η αναφορά στους δύο κατακλυσμούς τής αρχαίας Μυθολογίας στην εποχή εκείνων ακριβώς τών Γενών που ακολούθησαν το Χρυσό Γένος, θυμίζει έντονα τον Κατακλυσμό τού Νώε, που έγινε κατά το 3.266 π.Χ.

Η σταδιακή μείωση τών ετών ζωής τών ανθρώπων στις γενεαλογίες τής Γένεσης, αντιστοιχούν απόλυτα στην πτωτική τάση τής ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ τών ανθρώπων τών Γενών τής αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας.

(Το γιατί η Γένεση παρουσιάζει τους ανθρώπους να ζουν για αιώνες στις πρώτες χιλιετίες μετά τον Αδάμ, θα το εξηγήσουμε εν καιρώ σε ειδική ανάλυση, και θα δείτε ακριβώς τον λόγο για μια τέτοια "επιμήκυνση"  τών ετών. Δεν είναι τής παρούσης).

Έχοντας λοιπόν οι Χριστιανοί πατέρες αυτούς τους σαφέστατους παραλληλισμούς Γενέσεως και Μυθολογίας, δεν ήταν δύσκολο να καταλάβουν ότι αυτοί οι αρχαιοελληνικοί μύθοι, ήταν ένας "απόηχος" τών γεγονότων τής πτώσης τών Πρωτοπλάστων, στη μνήμη και άλλων λαών, εκτός από τους Ισραηλίτες. Πολύ δε περισσότερο, αφού η Γένεση γραμμένη γύρω στο 1500 π.Χ. ήταν κατά 7,5 αιώνες αρχαιότερη από τον Ησίοδο που πρωτομίλησε για τα Γένη τών ανθρώπων.

Πολύ σωστά έκαναν αυτόν τον παραλληλισμό, και εξήγησαν ότι αυτοί οι μύθοι ήταν απόρροια τών αληθινών γεγονότων τής Γένεσης.

Παράλληλα όμως, ΔΙΑΤΗΡΗΣΑΝ την απαισιόδοξη αντίληψη τών αρχαίων Ελλήνων, για μία ανθρωπότητα που βρισκόταν σε διαρκή ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΦΘΟΡΑ.

Οι αρχαίοι Έλληνες έτσι εξηγούσαν το κακό στον κόσμο, ως μία κατάπτωση από μία πιο ευλογημένη αρχή. Και αυτή ήταν μία καλή δικαιολογία από τους πρώτους Χριστιανούς προς τους ειδωλολάτρες, για να εξηγηθεί απλά το θέμα τής ύπαρξης τού κακού, όταν ο Δημιουργός είναι καλός.

Δεν χρειαζόταν τίποτα περισσότερο, από το να χρησιμοποιήσουν τους ίδιους τους αρχαιοελληνικούς αυτούς μύθους, ως μία "κοινή βάση", ώστε να εισάγουν τα ζητήματα τής πτώσης τών πρωτοπλάστων και να προχωρήσουν προς την εξαγγελία τού Ευαγγελίου, για το πώς οι άνθρωποι θα μπορούσαν να επιστρέψουν σε εκείνη την ευλογημένη αρχή.

Ας δούμε τρία τέτοια παραδείγματα:

Αλλ' ο Θεός πλάττων, όσοι μεν υμών ικανοί άρχειν, χρυσόν εν τη γενέσει συνέμιξεν αυτοίς· διό τιμιώτατοί εισιν·

όσοι δε επίκουροι, άργυρον·

σίδηρον δε και χαλκόν τοις γεωργοίς και τοις άλλοις δημιουργοίς”. Όθεν “ανάγκη”, φησί, “γεγονέναι, ασπάζεσθαί τε και φιλείν, τούτους μεν ταύτα εφ’ οις γνώσις, εκείνους δε εφ’ οις δόξα”·

ίσως την εκλεκτήν ταύτην φύσιν γνώσεως εφιεμένην μαντεύεται, ει μη τι τρεις τινάς υποτιθέμενος φύσεις, τρεις πολιτείας, ως υπέλαβόν τινες, διαγράφει· και Ιουδαίων μεν αργυράν, Ελλήνων δε την τρίτην, Χριστιανών δε, οις χρυσός ο βασιλικός εγκαταμέμικται, το άγιον Πνεύμα. Τον τε Χριστιανόν βίον εμφαίνων, κατά λέξιν γράφει εν τω Θεαιτήτω· “Λέγωμεν δη περί τών κορυφαίων.

Αλλά όταν μάς έπλαθε ο Θεός, σ' εκείνους που ήταν ικανοί να άρχουν, ανάμιξε κατά τη γένεσή τους χρυσάφι· γι’ αυτό αυτοί είναι πολύτιμοι.

Σε όσους είναι επίκουροι (βοηθοί), ανάμιξε άργυρο.

Στους γεωργούς και τους άλλους τεχνίτες ανάμιξε σίδηρο και χαλκό. Γι’ αυτό παρουσιάστηκε, λέει, η ανάγκη ν’ αποδέχονται και ν’ αγαπούν άλλοι αυτά για τα οποία μπορεί να υπάρξει γνώση, και άλλοι όσα είναι απλές δοξασίες και γνώμες”.

Ίσως προμαντεύει αυτή την εκλεκτή φύση που επιθυμεί τη γνώση. Εκτός βέβαια αν, υποθέτοντας τρεις φύσεις, περιγράφει τρεις πολιτείες, όπως νόμισαν μερικοί· αργυρή τών Ιουδαίων, τρίτη τών Ελλήνων, και τών Χριστιανών στους οποίους έχει αναμιχθεί ο βασιλικός χρυσός, το άγιο Πνεύμα. Και το βίο τών Χριστιανών δηλώνοντας, γράφει στον Θεαίτητο κατά λέξη: “Ας μιλήσομε για τους κορυφαίους ”.

Μωσέως τον πρώτον τών γηγενών βίον υπογράψαντος εν παραδείσω θεού γεγονέναι θεόν τε αυτών ηγείσθαι εν αχρημάτω και ακτήμονι διαγωγή άσπαρτά τε αυτοίς και ανήροτα πάντα φύεσθαι γυμνούς τε είναι τής μετά ταύτα περιβολής, επάκουσον τού φιλοσόφου μονονουχί αυτά δη ταύτα Ελληνική τη φωνή διερμηνεύοντος. λέγει δ’ ουν:

«Θεός ένεμεν αυτούς αυτός επιστατών, καθάπερ νυν άνθρωποι, ζώον έτερον θειότερον, άλλα γένη φαυλότερα αυτών νομεύουσι. Νέμοντος δ’ εκείνου πολιτείαί τε ουκ ήσαν ουδέ κτήσεις γυναικών και παίδων (εκ γης γαρ ανεβιώσκοντο πάντες, ουδέν μεμνημένοι τών πρόσθεν), αλλά τα μεν τοιαύτα απήν πάντα, καρπούς δε αφθόνους είχον από τε δένδρων και πολλής ύλης, ουχ υπό γεωργίας φυομένους, αλλ’ αυτομάτης αναδιδούσης τής γης.

γυμνοί δε και άστρωτοι θυραυλούντες τα πολλά ενέμοντο. Το γαρ τών ωρών αυτοίς άλυπον εκέκρατο, μαλακάς δε ευνάς είχον, αναφυομένης εκ γης πόας αφθόνου.

Τον δη βίον, ω Σώκρατες, ακούεις μεν τον τών επί Κρόνου· τόνδε δ’, ως λόγος επί Διός είναι, τον νυν, παρών αυτός ήσθησαι.»

Αφού ο Μωυσής περιέγραψε ότι η ζωή των πρώτων ανθρώπων έγινε στον παράδεισο του Θεού και ότι ο ίδιος ο Θεός ήταν ο αρχηγός τους σε μια διαβίωση χωρίς χρήματα και περιουσίες, όπου όλα φύτρωναν για χάρη τους χωρίς σπορά και όργωμα και οι ίδιοι ήταν γυμνοί χωρίς τα ρούχα που απέκτησαν αργότερα, άκουσε τώρα και τον φιλόσοφο (τον Πλάτωνα) να εξηγεί σχεδόν τα ίδια ακριβώς πράγματα στην ελληνική γλώσσα. Λέει λοιπόν:

«Ο ίδιος ο Θεός τούς κυβερνούσε και τους επέβλεπε, όπως ακριβώς τώρα οι άνθρωποι —όντας ένα ον διαφορετικό και πιο θεϊκό— φροντίζουν άλλα γένη κατώτερά τους. Όσο εκείνος ήταν ο προστάτης τους, δεν υπήρχαν οργανωμένες κοινωνίες ούτε απόκτηση γυναικών και παιδιών (γιατί όλοι ξαναζούσαν βγαίνοντας μέσα από τη γη, χωρίς να θυμούνται τίποτα από την προηγούμενη ζωή τους). Όλα αυτά λοιπόν έλειπαν· αντίθετα, είχαν άφθονους καρπούς από τα δέντρα και από πολλά άλλα φυτά, που δεν φύτρωναν με τη γεωργία, αλλά τους έδινε η γη από μόνη της.

Ζούσαν τον περισσότερο καιρό στην ύπαιθρο, γυμνοί και χωρίς στρώματα. Γιατί η θερμοκρασία των εποχών ήταν τόσο ήπια που δεν τους προκαλούσε πόνο, και είχαν μαλακά κρεβάτια από το άφθονο χορτάρι που φύτρωνε από τη γη.

Κεφάλαιο 5.

Υπήρχε αληθινή δικαιοσύνη υπό τον Κρόνο, αλλά εξορίστηκε από τον Δία.

Τώρα πρέπει να δοθεί η υποσχεμένη διαμάχη σχετικά με τη δικαιοσύνη, η οποία είναι είτε από μόνη της η μεγαλύτερη αρετή, είτε από μόνη της η πηγή της αρετής, την οποία αναζητούσαν όχι μόνο οι φιλόσοφοι, αλλά και οι ποιητές· οι οποίοι ήταν πολύ νωρίτερα και θεωρούνταν σοφοί πριν από την προέλευση του ονόματος της φιλοσοφίας.

Αυτοί καταλάβαιναν ξεκάθαρα ότι αυτή η δικαιοσύνη απουσίαζε από τις υποθέσεις των ανθρώπων και προσποιούνταν ότι, προσβεβλημένη από τις κακίες των ανθρώπων, αναχώρησε από τη γη και αποσύρθηκε στον ουρανό· και για να διδάξουν τι σημαίνει να ζεις δίκαια (γιατί έχουν συνηθίσει να δίνουν εντολές με περιφράσεις), επαναλαμβάνουν παραδείγματα δικαιοσύνης από την εποχή του Κρόνου, την οποία αποκαλούν χρυσή εποχή, και αφηγούνται σε ποια κατάσταση βρισκόταν η ανθρώπινη ζωή όσο αυτή παρέμενε στη γη.

Και αυτό δεν πρέπει να θεωρείται ποιητική μυθοπλασία, αλλά αλήθεια. Γιατί, ενώ βασίλευε ο Κρόνος, η θρησκευτική λατρεία των θεών δεν είχε ακόμη καθιερωθεί, ούτε κάποια φυλή είχε ακόμη ξεχωρίσει στην πίστη της θεότητάς της, ο Θεός λατρευόταν προφανώς. Και επομένως δεν υπήρχαν ούτε διαφωνίες, ούτε έχθρες, ούτε πόλεμοι.

"Δεν είχε ακόμη η οργή βγάλει από το θηκάρι του τρελά σπαθιά,"...

"Ούτε είχε γίνει γνωστή διχόνοια μεταξύ συγγενών."...

"Προτιμούσαν να ζουν ικανοποιημένοι με έναν απλό τρόπο ζωής,"

όπως αναφέρει ο Κικέρων στο ποίημά του· και αυτό είναι χαρακτηριστικό της θρησκείας μας. "Δεν επιτρεπόταν καν να οριοθετηθεί ή να χωριστεί η πεδιάδα με κάποιο όριο: οι άνθρωποι αναζητούσαν τα πάντα κοινά·" αφού ο Θεός είχε δώσει τη γη κοινή σε όλους, για να περάσουν τη ζωή τους από κοινού, όχι για να διεκδικήσει η τρελή και μανιασμένη πλεονεξία τα πάντα για τον εαυτό της, και για να μην λείπει σε κανέναν αυτό που παράγεται για όλους...

Αλλά μετά από αυτό ο Κρόνος εξορίσθηκε από τον ουρανό...

αφού ο λαός, είτε από φόβο για τον νέο βασιλιά, είτε από δική του πρωτοβουλία, είχε διαφθαρεί και είχε πάψει να λατρεύει τον Θεό, και είχε αρχίσει να εκτιμά τον βασιλιά στη θέση του Θεού, αφού ο ίδιος, σχεδόν πατροκτόνος, ήταν παράδειγμα για τους άλλους προς βλάβη της ευσέβειας...

Δηλαδή, εισήγαγε στους ανθρώπους το μίσος, τον φθόνο και την στρατηγική, ώστε να γίνουν δηλητηριώδεις σαν φίδια και άρπαγες σαν λύκοι. Και αυτό κάνουν πραγματικά εκείνοι που διώκουν τους δίκαιους και πιστούς στον Θεό και δίνουν στους δικαστές την εξουσία να ασκούν βία εναντίον των αθώων.

Ίσως ο Δίας να έκανε κάτι τέτοιο για την ανατροπή και την απομάκρυνση της δικαιοσύνης· και γι' αυτό συγγενεύει με το ότι έκανε τα φίδια άγρια ​​και ότι όξυνε το πνεύμα των λύκων...

η λατρεία του Θεού αφαιρέθηκε, οι άνθρωποι έχασαν τη γνώση του καλού και του κακού. Έτσι, η κοινή ζωή εξαφανίστηκε ανάμεσά τους και ο δεσμός της ανθρώπινης κοινωνίας καταστράφηκε. Τότε άρχισαν να μαλώνουν μεταξύ τους, να συνωμοτούν και να αποκτούν δόξα από την έκχυση ανθρώπινου αίματος.

Κεφάλαιο 6.

...Σε τέτοια κατάσταση βρισκόταν η ζωή του ανθρώπου από εκείνον τον βασιλιά που, έχοντας νικήσει και τρέψει σε φυγή έναν γονέα, δεν κατέλαβε το βασίλειό του, αλλά εγκαθίδρυσε μια ασεβή τυραννία με βία και ένοπλους άνδρες, και αφαίρεσε εκείνη τη χρυσή εποχή της δικαιοσύνης, και ανάγκασε τους ανθρώπους να γίνουν κακοί και ασεβείς, ακόμη και από αυτή την ίδια την περίσταση, που τους έστρεψε μακριά από τον Θεό στη λατρεία του εαυτού του. Και αυτό το είχε εκβιάσει ο τρόμος της υπερβολικής του δύναμης.

Γιατί ποιος δεν θα φοβόταν αυτόν που ήταν ζωσμένος με τα όπλα, τον οποίο περικύκλωνε η ​​ασυνήθιστη λάμψη του ατσαλιού και των σπαθιών; Ή σε ποιον ξένο θα έδινε χάρη, αυτός που δεν είχε λυπηθεί ούτε τον ίδιο του τον πατέρα;...

Έτσι, διαφθαρμένοι από τη συνεχή μίμηση, εγκατέλειψαν το θεϊκό δικαίωμα και η πρακτική της ασεβούς ζωής σταδιακά έγινε συνήθεια. Και τώρα δεν είχε απομείνει τίποτα από την ευσεβή και εξαιρετική κατάσταση της προηγούμενης εποχής, αλλά η δικαιοσύνη εξορίστηκε και τράβηξε μαζί της την αλήθεια, αφήνοντας στους ανθρώπους την αμαρτία, την άγνοια και την τύφλωση.

Οι ποιητές, λοιπόν, ήταν αδαείς, οι οποίοι τραγουδούσαν ότι κατέφυγε στον ουρανό, στο βασίλειο του Δία. Γιατί αν η δικαιοσύνη υπήρχε στη γη στην εποχή που αποκαλούν "χρυσή," είναι σαφές ότι την έδιωξε ο Δίας, ο οποίος άλλαξε τη χρυσή εποχή.

Αλλά η αλλαγή της εποχής και η αποβολή της δικαιοσύνης δεν πρέπει να θεωρείται τίποτα άλλο, όπως είπα, παρά η εγκατάλειψη της θεϊκής θρησκείας, η οποία μόνη της έχει ως αποτέλεσμα ο άνθρωπος να εκτιμά τον άνθρωπο και να γνωρίζει ότι είναι συνδεδεμένος μαζί του με τον δεσμό της αδελφοσύνης, αφού ο Θεός είναι όμοιος Πατέρας για όλους, ώστε να μοιράζεται τα αγαθά του κοινού Θεού και Πατέρα με εκείνους που δεν τα κατέχουν· να μην βλάπτει κανέναν, να μην καταπιέζει κανέναν, να μην κλείνει την πόρτα του σε έναν ξένο, ούτε το αυτί του σε έναν ικέτη...

Αυτή είναι πραγματικά η δικαιοσύνη, και αυτή είναι η χρυσή εποχή, η οποία διαφθάρηκε για πρώτη φορά όταν βασίλευε ο Δίας, και λίγο αργότερα, όταν αυτός ο ίδιος και όλοι οι απόγονοί του καθαγιάστηκαν ως θεοί, και η λατρεία πολλών θεοτήτων είχε αναληφθεί...

Κεφάλαιο 7.

Αλλά ο Θεός, ως ένας πολύ επιεικής γονέας, όταν πλησίασε η τελευταία εποχή, έστειλε έναν αγγελιοφόρο για να επαναφέρει εκείνη την γήρανση και τη δικαιοσύνη που είχε τεθεί σε φυγή, ώστε η ανθρώπινη φυλή να μην ταραχθεί από πολύ μεγάλα και διαρκή λάθη.

Επομένως, η εμφάνιση εκείνης της χρυσής εποχής επέστρεψε και η δικαιοσύνη αποκαταστάθηκε στη γη, αλλά ανατέθηκε σε λίγους. Και αυτή η δικαιοσύνη δεν είναι τίποτα άλλο από την ευσεβή και θρησκευτική λατρεία του ενός Θεού.

...Επομένως, ο Θεός δεν απέκλεισε το κακό, για να είναι εμφανής η φύση της αρετής.

...Αυτή είναι προφανώς η αιτία που έχει ως αποτέλεσμα, αν και η δικαιοσύνη αποστέλλεται στους ανθρώπους, να μην μπορεί να ειπωθεί ότι υπάρχει μια χρυσή εποχή. Επειδή ο Θεός δεν έχει αφαιρέσει το κακό, για να διατηρήσει εκείνη την ποικιλομορφία που μόνη της διατηρεί το μυστήριο μιας θεϊκής θρησκείας."